Hoe je brein en lichaam trauma’s in leven houdt

door | 21 jan 2021 | Berichten, Podcasts, Schrijven

In de vorige blog heb ik stil staan bij de gevolgen van trauma in je vroege kinderjaren https://mirjamkarssen.nl/de-gevolgen-van-trauma-in-je-vroege-kinderjaren/
Een onderwerp waar heel veel over te vertellen is en waarvan ik een aantal belangrijke dingen heb genoemd zodat hopelijk duidelijker is geworden wat vroeg kinderlijk trauma kan doen en voor gevolgen kan hebben.
Wat ik daarin ook benoemde is dat de verbinding met moeder of vaste verzorger fungeert als regelaar van het zenuwstelsel van jou als baby. Als kind leer je het vermogen tot zelfregulatie in eerste instantie via de relatie met je moeder.

Een voldoende veilige hechting tussen moeder en baby bouwt mee aan een stevig fundament voor een diep gevoel van bestaansrecht. Het is tegelijk de basis voor een gevoel van veiligheid en verbinding in je volwassen leven.

Bouwen aan een diep gevoel van bestaansrecht

Ik kwam afgelopen een heel veelzeggende foto daarover tegen. Deze foto werd gepresenteerd door Rebecca Saksen die neuroloog is. Deze foto sluit ook prachtig aan bij vorige podcasts over hechting en is de moeite waard om te bekijken en tot je door te laten dringen.
Want een voldoende veilige hechting tussen moeder en baby bouwt mee aan een stevig fundament voor een diep gevoel van bestaansrecht. Het is tegelijk de basis voor een gevoel van veiligheid en verbinding in je volwassen leven.

Over dopamine en oxytocine…

Dat basisgevoel van veiligheid is juist zo belangrijk bij opgelopen trauma.
Je ziet op de foto het beeld van een magnetische resonantie op het moment dat moeder haar slechts twee maanden oude zoon kust. De lippen die op het hoofdje van de kleine man geplaatst worden, veroorzaken direct een reactie in zijn brein.
Er komt dopamine vrij, wat een goed gevoel geeft, maar ook oxytocine, het liefdeshormoon omdat het verantwoordelijk is voor genegenheid en hechting.
De kus van moeder geeft een chemische reactie in de hersenen van de baby waardoor angst vermindert en vertrouwen groter wordt. Wat je eigenlijk dus op de foto ziet. De baby die begrijpt dat hij beschermd is.

Ik hoop dat deze foto en de uitleg erbij nog duidelijker maakt hoe belangrijk een voldoende veilige hechting is. Hoe belangrijk een moeder is die zich emotioneel kan verbinden. Maar dus ook hoe groot de gevolgen kunnen zijn als moeder dat niet kan, om welke reden dan ook. Dat je als baby dan tekorten oploopt, je niet voldoende veilig en verbonden kunt gaan voelen, je zelfs beschadigd en getraumatiseerd kan raken omdat je niet als baby of als peuter en kleuter wordt voorzien van deze belangrijke basisbehoeften die een fundament onder jouw bestaan leggen.

Zoals je dus van kleins af aan kunt opslaan hoe genegenheid, verbinding, geborgenheid en veiligheid voelt zo werkt het helaas ook aan de andere kant. Daarmee bedoel ik dat nare, overweldigende ervaringen ook worden opgeslagen in je brein en ook in je lichaam.

Traumatische herinneringen zijn statisch en gefixeerd. Het zijn geheugensporen van overweldigende ervaringen uit een verleden, wat diepe afdrukken nalaat in het brein, in je lichaam en in je geest.

De normale fijne of nare herinneringen die we opdoen en opslaan zijn veranderlijk en kunnen in de loop van de tijd aangepast worden door nieuwe inzichten of omstandigheden.
Traumatische herinneringen zijn statisch en gefixeerd. Het zijn geheugensporen van overweldigende ervaringen uit een verleden, wat diepe afdrukken nalaat in het brein, in je lichaam en in je geest.
Het nare hiervan is dat deze traumatische herinneringen niet gevoelig zijn voor verandering en ook niet makkelijk te beïnvloeden zijn met nieuwe informatie. De onveranderlijkheid ervan maakt dat het nu niet continu wordt vernieuwd en vervangen, het leven kabbelt hierin niet gestaag verder.
Je zou kunnen zeggen zoals in het boek Trauma en geheugen van Peter Levine staat: Het verleden leeft voort in het heden.
Het verleden blijft bestaan en kan zich gaan verschuilen achter een heel arsenaal aan angsten, fobieën, lichamelijke symptomen en ziekten.

In tegenstelling tot positieve of zelfs nare herinneringen die vaak een samenhangend verhaal vormen, komen traumatische ervaringen meestal tevoorschijn door vage sensaties, emoties, beelden, geuren, smaken, gedachten, enzovoort.

Het verleden blijft bestaan en kan zich gaan verschuilen achter een heel arsenaal aan angsten, fobieën,
lichamelijke symptomen en ziekten.

Als voorbeeld, een aantal jaren geleden stapte ik in Parijs in de auto om na ons inchecken in het hotel, de auto naar de parkeergarage onder het hotel te rijden. Met dat ik in de spiegel keek, over mijn schouder keek of er niets aan kwam, richting aangaf en af wilde gaan slaan hoorde ik ineens een harde klap en zag iemand op mijn voorruit vallen die vervolgens terugkaatste op de stoep. Ik viel stil, compleet verrast, en na het stilvallen dacht ik als eerste terwijl ik keek naar de man op de stoep: Sta op! En dat deed hij gelukkig.
Wat bleek, een motorscooter die veel en veel te hard reed was op mij ingereden, gelukkig net voor het portier en niet in het portier waar ik achter het stuur zat.
Het geluid van de motorscooter bleef nog maanden in mijn hoofd als ik met de auto in een drukke stad reed. Mijn systeem, mijn brein en ook mijn lichaam raakten alert als het verkeer drukker werd en er geluiden van scooters en motoren te horen waren.
Mijn brein dacht als het ware op die momenten dat er opnieuw een ongeluk zou gaan gebeuren, dat ik op nieuw in Parijs was, en mijn lichaam zette zich schrap.
In dit voorbeeld was het zo dat ik zelf gelukkig wist hoe dit door kan werken maar koos ik bewust ervoor om te blijven rijden ook in druk stadsverkeer zodat mijn brein kon gaan begrijpen dat het gevaar voorbij was. Juist door alle ervaringen in stadsverkeer zonder een ongelukken.

Traumasporen

Nu is dit een wat klassiek voorbeeld, een auto ongeluk. Als het gaat over niet voldoende veilig gehecht zijn, te weinig emotionele verbinding hebben ervaren van moeder, en vervolgens ook overweldigende situaties mee moeten maken, kun je je vast voorstellen dat dit je hele ‘zijn’ raakt. En dit een enorme impact heeft. Je hebt namelijk niet geleerd om met heftige emoties om te gaan, je hebt niet geleerd om je kwetsbaar op te kunnen en mogen stellen, je hebt niet geleerd dat je er met alles, maar dan ook alles mag zijn en je niet met afwijzing geconfronteerd wordt.
Het maakt dat trauma sporen diep getrokken worden in je ‘zijn’. Ver weg opgeslagen in het brein en zich vastzetten op plekken in je lichaam die vage en vaak ook onverklaarbare klachten geven.

Je hart, je organen en hersenen communiceren via de ‘hersenzenuw’.
Deze hersenzenuw is betrokken bij het uitdrukken en reguleren van emoties.

Als je door heftige en intense emoties heengaat, raakt dat niet alleen je geest. Het raakt ook je ingewanden en je hart. Je hart, je organen en hersenen zijn namelijk sterk verbonden met elkaar. Ze communiceren via de ‘hersenzenuw’. Deze hersenzenuw is betrokken bij het uitdrukken en reguleren van emoties. Het maakt ook dat je bijvoorbeeld heftige emoties kunt ervaren als misselijkmakend of hartverscheurend.

Zolang je een gevoel voornamelijk in het hoofd waarneemt, blijf je er redelijk de baas over. Maar het wordt onhoudbaar als je het gevoel hebt dat je hart breekt of dat het voelt als een stomp in je maag. Iets in ons maakt dat we er dan alles aan doen om dat nare of verschrikkelijke gevoel te laten stoppen. Dat kan door je wanhopig vast te klampen aan een ander, door je ongevoelig te maken voor drugs of alcohol, door nog harder te gaan werken en te presteren, door jezelf pijn te doen.

Als je een en ander herkent van wat ik hier weergeef, kan ik ook uit eigen ervaring zeggen, dat er veel is wat hierin herstel kan geven. En een ding van het vele en wat jezelf kunt toepassen is; jezelf voeden.
Je brein, je lichaam en ook je hart gaat voeden en vullen met positieve gedachten, met ontspanning voor je lichaam, en liefde en waarheid voor je hart.

De kracht van herhaling

De drie tips en tools van de vorige keer sluiten hier goed bij aan. En hierin is herhaling, herhaling, herhaling heel belangrijk.
Dus naast de tips en tools van de vorige keer; de oefening voelen dat je leeft, een veilige plek creëren, en vanuit je linker naar je rechterhersenhelft gaan, wil ik nog een aantal tips en tools geven.

  • Pak elke dag een moment van een half uur of uurtje waarin je stil gaat staan bij jezelf. Focus op dat wat onrust of spanning geeft, ontdek wat het nodig heeft en hoe je hierin kunt voorzien. Juist in een tijd van Corona met alle maatregelen is dit uit zelfzorg goed om te doen.

  • Zoek of creëer een lekker plekje waar je rustig kunt zitten of liggen. Draai rustige ontspannende of bilaterale muziek. En concentreer je op je ademhaling. Adem langer uit dan in, leg een hand op je buik en voel je zittend of liggend steeds zwaarder worden en wegzakken.
  • Masseer jezelf, je voeten, je benen,  je handen, je armen. Voel je lichaam, en besef dat het jouw voeten, jouw benen, jouw handen, jouw armen zijn.
  • Alles om met je zenuwstelsel minder aan te staan, uit je hoofd te gaan en meer te voelen en je bewust te worden van gevoelens en emoties.

Ik wens je toe dat je deze tijd en aandacht dagelijks voor jezelf gaat inzetten. Het komt je toe en het zal je goed doen. Het vraagt discipline, maar zodra je merkt dat het inderdaad zijn uitwerking gaat krijgen helpt het om er mee door te gaan.
Mocht je vragen hebben of door middel van therapie herstel nodig hebben en willen groeien, voel je vrij en neem contact op via mijn website www.mirjamkarssen.nl

Deze blog kun je ook als podcast beluisteren via https://soundcloud.com/user-79354976/hoe-je-brein-en-lichaam-traumas-in-leven-houdt

Archief

Categorieën