‘Trauma’s? Nee hoor, daar heb ik geen last van.’

door | 7 jan 2021 | Berichten, Podcasts, Schrijven

Dit is de eerste blog van 2021 die aansluit bij de podcast. Ik wens jou als lezer van deze blog een goed en liefdevol nieuwjaar toe waarin je steeds meer levenslustig en krachtig mag zijn.

De komende keren wil ik graag aandacht geven aan het onderwerp trauma. Wat is trauma? Wat is het niet? Wat doet het met je brein, met je geest en je lichaam? Wat heeft het nodig? En ik zal uiteindelijk ook nog delen over wat mijzelf vooral heeft geholpen.

De reden waarom ik nu kies voor dit onderwerp is ook omdat we in een tijd leven waarin we allemaal veel te maken krijgen met onveiligheid, onvoorspelbaarheid, angst, en ook somberheid. Alle nieuwsberichten over de gevolgen van het Corona virus hebben impact op ons allemaal. Iemand waarbij ik een training volgde noemt het een collectief trauma, want we hebben er allemaal mee te maken, we zitten allemaal in dezelfde boot, wat dit betreft.

Vandaag is het thema: ‘Trauma’s? Nee hoor, daar heb ik geen last van.’
En daarom wil ik als eerste stil staan bij wat trauma is.

Trauma heeft altijd op de een of andere manier te maken met
een verlies van veiligheid.

Een trauma kan ontstaan als je één of meerdere voor jou schokkende gebeurtenissen meemaakt. Dan kun je als eerste denken aan een ernstig verkeersongeluk, het overlijden van een voor jou belangrijk persoon, een brand, een inbraak, seksueel misbruik of geweld. Trauma heeft altijd op de een of andere manier te maken met een verlies van veiligheid.
Een ernstiger trauma kan ontstaan als je emotioneel, lichamelijk en/of seksueel bent mishandeld of langdurig bent verwaarloosd.
Maar ook als je werkt bij de politie, brandweer of in het ziekenhuis of je gaat op missie naar een oorlogssituatie, het kan allemaal lijden tot een trauma.

Een trauma ontstaat doordat de gebeurtenis niet goed wordt verwerkt of geen plek kan krijgen. De gebeurtenis is voor jou zo schokkend dat je er last van blijft houden.
Als je traumatische ervaringen meemaakt kan dat leiden tot problemen in het omgaan met jezelf en de ander. Het kan bijvoorbeeld maken dat je minder controle hebt over je gevoelens en gedrag. Je bent en je voelt je veel meer kwetsbaar en gevoelig. Als gevolg hiervan kan het zijn dat je je terugtrekt en somber wordt. Of dat je juist heel druk wordt en de lat heel hoog legt voor jezelf.

Trauma kan ook lichamelijke klachten geven, maar er kan ook sprake zijn van woede aanvallen, schaamte, je slecht kunnen concentreren, nachtmerries hebben, het steeds opnieuw herbeleven van de indrukwekkende en nare gebeurtenis.
Het kan zijn dat je dromerig bent, of schrikkerig, en spanningsklachten hebt. Er kunnen relatieproblemen door ontstaan maar ook problemen op het werk.
Bij kinderen zie je vaak dat ze bang zijn gescheiden te worden van de ouders, dat ze minder goed gaan presteren of ineens heel ander opvallend gedrag laten zien.

Als deze klachten er zijn en je blijft er last van houden spreken we eigenlijk over PTSS – Post traumatische stress stoornis.
En dan is het ook nog onder te verdelen in een enkelvoudig trauma, een meervoudig trauma, en een complex trauma.

Een enkelvoudig trauma is er als je in het dagelijkse leven last hebt van psychische problemen die te maken hebben met iets indrukwekkends wat je hebt meegemaakt, bijvoorbeeld, een ongeluk, een heftige en spannende bevalling, een aanranding, pesterijen, of iets anders. Vlak nadat zoiets gebeurt kun je klachten krijgen zoals flashbacks, irreële angst en stress, en je situaties uit de weg. De klachten kunnen groeien naar angst of paniekaanvallen, somberheid, depressie, gebrek aan zelfvertrouwen, en meer.

Een meervoudig trauma ontstaat als je last hebt van meerdere nare ervaringen over een langere tijd. Dan kun je denken aan herhaaldelijk veel gepest worden, steeds niet geloofd worden en serieus genomen worden, herhaaldelijk seksueel, lichamelijk of emotioneel misbruik. Hier vanuit ontstaat vaak angst, wantrouwen, jezelf als slecht zien, jezelf niet meer de moeite waarde vinden, somber zijn.

Een complex trauma ontstaat als gevolg van een enkel- of meervoudig trauma wat klachten geeft op meerdere gebieden. Klachten in je functioneren in je relatie, gezin, je werk. Je hebt een negatief zelfbeeld ontwikkeld en kunt moeilijk omgaan met je eigen emoties. Je bent niet meer stabiel en gaat bij vlagen uit het contact met jezelf en je omgeving terwijl je je hier niet of deels bewust van bent, wat dissociatie wordt genoemd.

Ik noem trauma ook wel een emotioneel overbelast zijn.
Iets wat gebeurde en wat zo’n impact op jou heeft gehad, dat het maakt
dat je klachten krijgt en het zich dus heeft vast gezet in je brein,
in je geest en in je lichaam.

Misschien is het je opgevallen dat ik het heb over voor jou indrukwekkende gebeurtenissen.
In mijn werk als psychosociaal therapeut is er tijdens de intake en bij het kijken naar jouw ouderlijk gezin altijd de vraag: Hebben er nog voor jou indrukwekkende gebeurtenissen, trauma’s, plaats gevonden die belangrijk zijn om te weten?
Regelmatig krijg ik dan een reactie als: ‘Trauma’s? Nee, hoor daar heb ik geen last van.’
Veel mensen denken nog steeds dat trauma gaat over ernstige ziekte, een auto ongeluk, enzovoort.
Daarom noem ik trauma ook wel een emotioneel overbelast zijn. Iets wat gebeurde en wat zo’n impact op jou heeft gehad dat het gemaakt heeft dat je klachten kreeg en het zich vast heeft gezet in je brein, in je geest en in je lichaam.
Soms wordt nog wat later pas duidelijk dat er sprake is van trauma omdat je als kind of tiener niet beter wist dan dat dingen zo gingen. Of je hebt het verdrongen. Of je probeert het te vermijden.

Als vader, moeder of opa en oma niet goed kunnen omgaan met het verdriet van de ander, heeft de ander het gevoel dat er niet oprecht met hem of haar wordt meegeleefd. En kinderen zijn daar heel gevoelig voor.

Trauma overkomt je. Het overkomt je familie, je vrienden, je buren. Traumatische ervaringen laten sporen na en kunnen een stempel drukken op families. Er kunnen duistere geheimen zijn die onbewust van generatie op generatie worden overgedragen.
Denk dan ook bijvoorbeeld aan hoe oorlogstrauma van ouders of opa’s en oma’s wordt doorgegeven aan kinderen. Als je als ouders of grootouders langere tijd in grote onveiligheid moet leven, krijg en geef je jezelf niet de tijd om die schok te verwerken want je moet door, verder met overleven. Maar de schok is wel binnengekomen in je brein, in je geest en in je lichaam. Doordat dan de gevoelens van onveiligheid en gevaar worden weggedrukt, verdwijnt het in je onderbewustzijn.
Als dan wat later het gevaar en de onveiligheid verdwijnt, haalt het brein als het ware die opgeslagen schok weer tevoorschijn. Dit kan door nare dromen en nachtmerries. Maar heel vaak is er onmacht en onwetendheid hoe met alle gevoelens om te gaan. Er wordt ander gedrag getoond. Gevoelens worden geblokkeerd en daarmee komen emoties van anderen ook niet meer binnen.
Als vader en moeder of opa en oma niet goed kunnen omgaan met het verdriet van de ander, heeft de ander het gevoel dat er niet oprecht met hem of haar wordt meegeleefd. En kinderen zijn daar heel gevoelig voor.
Als gevoelens niet worden geuit, krijgen de verhalen ook geen woorden en blijft het onuitgesproken. Dit terwijl die verhalen en gebeurtenissen ook van grote invloed zijn op de volgende generaties. Want als kind leer je niet dat het bijvoorbeeld goed is om te laten zien wat je voelt. En als anderen dat wel doen, wordt dat gezien als fout of kunnen ze er in ieder geval moeilijk mee omgaan. Zo kan bijvoorbeeld een oorlogstrauma van generatie op generatie impact blijven hebben.

Zoals in het boek Traumasporen staat geschreven door de bekende Prof. Dr. Bessel van der Kolk, trauma laat ook sporen na in je geest, in je emoties, in jouw vermogen om vreugde en intimiteit te kunnen ervaren, ja zelfs in jouw gestel en je immuunsysteem.
Hij maakt ook duidelijk dat de stress die is ontstaan vanuit het opgelopen trauma letterlijk de bedrading van je hersenen verandert. En dan vooral die gebieden die in dienst staan van het ervaren van plezier, betrokkenheid, controle en vertrouwen.

Trauma laat ook sporen na in je geest, in je emoties, in jouw vermogen om vreugde en intimiteit te kunnen ervaren, ja zelfs in jouw gestel en je immuunsysteem.

Nou, misschien herken je in wat ik nu vertel en probeer duidelijk te maken iets van jezelf. Of je vriend of vriendin. Je partner. Je kind. Je vader of moeder.
Wat ik al zei, in deze periode waarin een virus is los gebroken, hebben we allemaal in meer of meerdere mate te maken met voor ons overweldigende situaties en gevoelens. Angst, controle, onduidelijkheid over de toekomst, en meer.
Ik merk ook aan al die mannen en vrouwen die ik spreek dat het mentaal steeds lastiger wordt om vol te houden, om het hoofd koel te houden. Helemaal als je angstklachten hebt verwerkt kunnen ze juist nu, ook nu dit allemaal langer aanhoudt, weer tevoorschijn komen. Je wordt op de proef gesteld.
Maar ook de verhalen van verpleegkundigen, IC personeel, huisarts assistenten, mensen die zelf het virus hebben doorstaan en nog steeds bezig zijn met revalideren.
En niet te vergeten de kinderen die worden geconfronteerd met een wereld die minder veilig voelt. Kinderen die bang zijn dat ouders zullen overlijden vanwege het virus en alleen over zullen blijven.
We hebben het serieus te nemen. Voor onszelf en voor de ander. En we hebben het nodig goed voor elkaar te zorgen. Juist in een periode als deze.


Tips en tools die goed zijn voor je brein, voor je geest en je lichaam:

  • Neem dagelijks een moment van een half uur of uur waarin je je even terugtrekt, waar je even met jezelf kunt zijn. Of dat nu binnen is of buiten tijdens een wandeling. Waarin je je kunt ontspannen. Aandacht hebt voor jezelf.
    Hoe zit ik erbij?
    Wat gaat er allemaal in mijn hoofd om? Dus inventariseer wat er in je omgaat aan gedachten en zorgen.
    Welke emoties en gevoelens ervaar ik?
    Kun je ontspanning voelen in je lichaam of is er juist op bepaalde plekken spanning?
    Waar wil je dat moment aandacht aangeven en wat heeft het dan nodig?
    Misschien geruststelling, waarheid, begrip, ontspanning.
  • Probeer als je last hebt van aanhoudende spanning, stress en angst, er uiting aan te geven door het schrijven van woorden, door het creatief uiting te geven door middel van schilderen of muziek maken. Of door te sporten en fysieke inspanning te leveren. En natuurlijk door de verbinding aan te gaan met de ander en te delen over wat jou bezig houdt.
  • In deze periode kan het ook helpen om de huidhonger die we allemaal in welke mate dan ook opmerken tegemoet komen door jezelf te masseren. Masseer je handen en je armen. Je voeten. En als je een partner hebt, laat je masseren en voel, voel, voel. Neem in je op hoe goed je dit doet. Geeft het woorden. Sla het op in je geheugen. Voel de ontspanning en het prettige ervan.
  • En nog een laatste zoek de verbinding op met de ander. Met diegene waarvan je weet dat die alleen is. Of met diegene waarvan je weet dat die in deze periode op de proef wordt gesteld met betrekking tot angstgevoelens. Probeer te geven, uit te delen, dat doet de ander goed en komt de ander toe, maar het zal ook jezelf goed doen.

Ik wens je veel succes met de tips en tools hoop dat het wat duidelijker is geworden waar trauma voor staat. De podcast die over dit onderwerp gaat kun je luisteren via deze link https://soundcloud.com/user-79354976/traumas-nee-hoor-daar-heb-ik-geen-last-van
De volgende keer wil ik verder stil staan bij opgelopen trauma’s en hoe dit van invloed is op je ontwikkeling, je brein, je geest en je lichaam juist ook vanuit vroegkinderlijk trauma.
Voor nu wens ik je toe dat je voeten je zullen brengen waar je hart wil zijn.

Archief

Categorieën